Vleermuis de ruimte in

AMSTERDAM - Het Amerikaanse ruimteveer Discovery dat zondag vanuit het Kennedy Space Center is gelanceerd, had een verstekeling aan boord... Vlak voor de lancering klampte een vleermuis zich vast aan de brandstoftank...

"Uit een analyse van de lanceringsbeelden blijkt dat het dier zich in elk geval tot het moment van lancering heeft vastgehouden. Vanaf dat moment ontbreekt elk spoor van de vleermuis", meldt de NASA op de site Space.com. "De vleermuis heeft zich enkele malen verplaatst tijdens het aftellen, maar ze zat er nog op het moment van de lancering. Uit infraroodbeelden blijkt dat het dier leefde en niet zat vastgevroren, zoals misschien verondersteld zou kunnen worden". Het brandstofreservoir bevatte immers twee miljoen liter vloeibare waterstof op een zeer lage temperatuur.

Gestorven

Niemand weet dus hoe het met het diertje, Brian genoemd, afgelopen is, maar NASA gaat ervan uit dat het ruimteavontuur niet lang geduurd heeft. "Het dier is waarschijnlijk tijdens het opstijgen van de Discovery al snel gestorven."

Bejaarde vleermuis ontdekt

In Siberië is een 41 jaar oude vleermuis is gevonden. Deze Brandts vleermuis (Myotis brandti) droeg een ring uit 1960. Dit is 10 maal ouder als men verwacht van zo'n klein zoogdier. In het algemeen geldt namelijk de regel: Hoe kleiner de soort hoe korter de levensduur.

Waarom vleermuizen uitzonderlijk oud worden is nog niet duidelijk. De Brandts' vleermuis komt ook in Nederland voor, maar is hier zeer zeldzaam.

Dwergvleermuis vliegt wereldrecord

De Europese vleermuizen maken gelijksoortige tochten tussen hun zomer- en winterverblijf als trekvogels. Dat kon totnogtoe het best aangetoond worden bij een dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii), die jarenlang werd gevolgd door de Duitse Federale Dienst voor Natuurbescherming (BfN). De vleermuis werd in Letland gemerkt en 1905 kilometer zuidelijker in Kroatië teruggevonden. Andere topprestaties werden bij de tweekleurige vleermuis (1787 km), de bosvleermuis (1600 km) en de kleine bosvleermuis (1568 km) vastgesteld.

Het is volgens de vleermuisdeskundigen niet uit te sluiten dat de werkelijke vliegafstanden van deze nachtdieren een pak groter zijn dan de bevindingen aantoonden. Het traject van de vleermuizen verloopt immers niet rechtlijnig en volgt meestal landschappelijke structuren als waterlopen, dalen of bosranden. De van Letland naar Kroatië gevlogen dwergvleermuis behaalde een wereldrecord, omdat ook in Amerika experten geen grotere afstand konden aantonen die door een vleermuis werd afgelegd.

Wetenschappers onderzoeken sinds 1932 de verandering van plaats, waarbij ze metalen klemmetjes in de vleugels van de kleine zoogdieren aanbrengen, die voorzien zijn van een code. De Federale Dienst voor Natuurbescherming en het Zoölogisch Wetenschappelijk Museum Alexander Koenig beoordeelden de afgelopen vier jaar de merkplaatsen en vindplaatsen van vleermuizen. Het project is een samenwerking tussen vleermuisdeskundigen uit binnen- en buitenland en wordt door het Duitse ministerie van Milieu als bijdrage aan de Europese Dienst voor de bescherming van de vleermuizen (Eurobats) gefinancierd.

In Europa werden tot nu toe een miljoen vleermuizen gemerkt. Het museum Koenig registreerde 7366 terugvondsten op grote afstand van hun merkplaats. De resultaten toonden aan dat de 36 in Europa voorkomende soorten vleermuizen in drie groepen kunnen onderverdeeld worden: langeafstandsvleermuizen die jaarlijks 1500 tot 2000 kilometer tussen hun zomer- en winterverblijf afleggen, regionale vleermuizen, die 100 tot 800 kilometer tussen beide verblijven afleggen en de plaatselijke soorten, die nauwelijks onderscheid maken.